Φυσικοθεραπεία και αυτισμός. Ξεπερνώντας τις κινητικές δυσκολίες

Σύμφωνα με έρευνες, ο αριθμός των ανθρώπων που διαγνώστηκαν με αυτισμό έχει αυξηθεί δραματικά από τη δεκαετία του 1980. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι γύρω μας έχουν συγκεχυμένες γνώσεις για τη συγκεκριμένη πάθηση εξαιτίας της πολυπλοκότητάς της. Όπως, επίσης, δεν γνωρίζουν και τον σημαντικό ρόλο που μπορεί να παίξει η φυσικοθεραπεία.

του Μιχάλη Σαμαρά, φυσικοθεραπευτή
www.physionow.gr

Αυτισμός

Πρόκειται για μία σύνθετη, νευροαναπτυξιακή διαταραχή, άγνωστης αιτιολογίας, που ακολουθεί τον πάσχοντα σε όλη του τη ζωή. Αν και έχουν γίνει πολλές έρευνες για να ανακαλυφθούν οι αιτίες που προκαλούν τον αυτισμό, ο Steve Silberman, στο βιβλίο του “NeuroTribes”, αναφέρει ότι καλό θα ήταν να σταματήσουμε να ασχολούμαστε με τις αιτίες και να επικεντρωθούμε στο πώς θα βοηθήσουμε τους ανθρώπους που πάσχουν από αυτισμό.
Μέχρι στιγμής, αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι οι διαταραχές του αυτιστικού φάσματος δεν θεραπεύονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο κυριότερος στόχος να είναι η ανακούφιση των συμπτωμάτων, μέσω φαρμακευτικών σκευασμάτων ή παρεμβάσεων. Πολύ συχνά, τόσο η ομαλότητα της ζωής της οικογένειας ενός παιδιού με αυτισμό, όσο και το επίπεδο της ποιότητας της ζωής του ίδιου του παιδιού, εξαρτώνται από την αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων.

Δεν είναι λίγες οι φορές που τα παιδιά με αυτισμό καλούνται να αντιμετωπίσουν και διάφορα κινητικά προβλήματα, τα οποία, σύμφωνα με μελέτες αφορούν στον συντονισμό, στη βάδιση και στην προετοιμασία της κίνησης. Σύμφωνα με έρευνα του προγράμματος παρακολούθησης αυτισμού της Νότιας Καρολίνα, βασισμένη σε 47.726 παιδιά, το 62% παιδιών με αυτισμό εμφανίζουν κινητικές δυσκολίες.
Στη χώρα μας συχνά παραλείπονται οι παρεμβάσεις φυσικής δραστηριότητας στα παιδιά με αυτισμό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα χαμηλά επίπεδα κινητικών ικανοτήτων να μειώνουν τη φυσική δραστηριότητά τους, βάζοντας σε κίνδυνο την υγεία τους. Μην ξεχνάμε ότι η συμμετοχή σε φυσικές δραστηριότητες είναι ένας δύσκολος τομέας για τα παιδιά με αυτισμό, λόγω και των κοινωνικών ελλειμμάτων τους. Η δε φυσική δραστηριότητα των ανθρώπων με αυτισμό έχει βρεθεί ότι μειώνεται ακόμα περισσότερο όσο οι ίδιοι μεγαλώνουν.

Τι πρέπει να προσέξει ο φυσικοθεραπευτής

Ο φυσιοθεραπευτής που θα κληθεί να παρέμβει σε ένα παιδί με αυτισμό θα πρέπει, κατ’ αρχάς, να αξιολογήσει τον περιορισμό της κινητικότητας και τις όποιες αδυναμίες στην ικανότητα του παιδιού να συμμετέχει πλήρως στις καθημερινές δραστηριότητες. Βάσει αυτών θα ληφθεί η απόφαση για εφαρμογή της ενδεδειγμένης θεραπείας και θα εκπονηθεί ένα πρόγραμμα που θα στηρίζεται στη φυσική, πνευματική και κοινωνική κατάσταση του συγκεκριμένου παιδιού. Οι φυσιοθεραπευτικοί στόχοι θα πρέπει να περιλαμβάνουν τη βελτίωση κινητικών προβλημάτων ανάλογα με την ηλικία, τη βελτίωση της στάσης, αλλά και του συντονισμού.
Συγκεκριμένα, ένα πλάνο φυσικοθεραπείας θα πρέπει να περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης κορμού, διατάσεις (κυρίως στα κάτω άκρα), ασκήσεις ισορροπίας και οπτικοκινητικού συντονισμού, καθώς και εκμάθηση σύνθετων δραστηριοτήτων. Η φυσικοθεραπεία έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει τα κινητικά ελλείμματα και να συντελέσει στην ανακούφιση συμπτωμάτων του αυτισμού, μέσω παρεμβάσεων όπως η υδροθεραπεία, η θεραπευτική ιππασία ή προγράμματα άσκησης. Όλες αυτές οι παρεμβάσεις αποτελούν από μόνες τους μια διαδικασία κοινωνικοποίησης και αλληλεπίδρασης.

Ο φυσικοθεραπευτής εστιάζει τη θεραπεία προκειμένου να διευκολυνθούν οι καθημερινές ασχολίες του παιδιού, όπως το ντύσιμο, το γράψιμο και η σίτιση. Επίσης, είναι καλό να αναπτυχθούν και άλλες σημαντικές δεξιότητες, όπως το ανεβοκατέβασμα σκάλας, η αποφυγή εμποδίων στον δρόμο και η έγκαιρη αλλαγή κατεύθυνσης, ώστε το παιδί να μπορεί αυτοεξυπηρετηθεί. Με λίγα λόγια, ο φυσικοθεραπευτής εργάζεται με σκοπό να βοηθήσει το παιδί να ανεξαρτητοποιηθεί στις καθημερινές του δραστηριότητες, τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, αλλά και στο… απαραίτητο παιχνίδι.

Τα νέα είναι ενθαρρυντικά για όσους ασχολούμαστε με τη θεραπεία και την αποκατάσταση παιδιών που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού. Κάθε παιδί είναι μια μοναδική και διαφορετική περίπτωση. Κάποια παιδιά αποκαθίστανται πλήρως, άλλα σε μικρότερο βαθμό. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι, ως φυσικοθεραπευτές, τα βοηθάμε να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους, όποιες κι αν είναι για κάθε παιδί.

Δεν πρέπει να αφήνουμε να περιορίζεται το μέλλον ενός παιδιού λόγω αυτισμού. Μαζί μπορούμε να το κάνουμε καλύτερο.

το αρθρο δημοσιεύτηκε στο www.planbemag.gr

Σαμαράς Μιχάλης
Φυσικοθεραπευτής

Κλείστε ραντεβού ή εκδηλώστε ενδιαφέρον για επικοινωνία