Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στο μετά Covid 19 σύνδρομο

Η Πανδημία του COVID-19 μετρά πλέον πάνω από 78 εκατομμύρια κρούσματα, με 1,7 εκατομμύρια θανάτους. Πολλοί από τους ασθενείς που νοσούν αναφέρουν μακροπρόθεσμες συνέπειες, ακόμα και μήνες μετά την αρχική προσβολή από τον ιό.

Τι είναι το μετά Covid 19 σύνδρομο;
Ολοένα και περισσότερες μελέτες βλέπουν το φως της δημοσιότητας σχετικά μ’ αυτό το «νέο» σύνδρομο. Συνοπτικά, περιγράφεται ως η εμμονή των συμπτωμάτων μετά από COVID-19. Μια λοίμωξη για περισσότερο από δώδεκα βδομάδες, χωρίς να τεθεί κάποια εναλλακτική διάγνωση. Αυτές οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις προσβάλλουν ακόμα και νέους, με άγνωστη επίπτωση και μη υπολογίσιμη ακόμη διάρκεια.
Συγκεκριμένα το μετα-Covid-19 σύνδρομο παρουσιάζεται μετά την οξεία φάση νοσηλείας, που αφορά περίπου το 20% των ατόμων που προσβάλλονται από τον ιό, συμπεριλαμβανομένων βέβαια και των νοσούντων που εισάγονται σε ΜΕΘ.

Ποια είναι τα πιο συχνά συμπτώματα του «μετά Covid 19 συνδρόμου»;
Τα πιο συχνά συμπτώματα του συνδρόμου είναι: κόπωση, επίμονος βήχας, δύσπνοια, δέκατα, αρθραλγίες, γαστρεντερικές διαταραχές. Ακόμα παρατηρούνται διαταραχές συγκέντρωσης και μνήμης και παρατεταμένη απώλεια γεύσης-όσφρησης. Το καλό είναι πως στις περισσότερες περιπτώσεις οι ασθενείς αναρρώνουν μετά από παρατεταμένη ανάπαυση.
Όμως δυστυχώς υπάρχουν και οι εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Πολλοί ασθενείς μετά την «ανάρρωσή» τους από τον κορωνοϊό παρουσιάζουν επίμονα καρδιακά και αναπνευστικά προβλήματα, αλλά και οι αγχώδεις εκδηλώσεις, οι οποίες συνδέονται με την παρατεταμένη αίσθηση ασθενείας και αδυναμίας και μπορούν να προκαλέσουν επιπρόσθετα αϋπνία.
Μυοκαρδίτιδα, περικαρδίτιδα, αρρυθμίες αλλά και έμφραγμα του μυοκαρδίου είναι οι συχνότερες καρδιακές επιπλοκές που μπορεί να προκαλέσει η νόσος. Μπορούν να εμφανιστούν ακόμα και εβδομάδες μετά, με τον ασθενή να έχει επανειλημμένως αρνητικά τεστ. Ακόμα, η covid-19 μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές επιπλοκές όπως εγκεφαλίτιδα, επιληπτικές κρίσεις και πολυνευροπάθεια.

Πως θεραπεύεται το μετά covid 19 σύνδρομο;
Αυτό είναι ένα ερώτημα που η απάντησή του σίγουρα απαιτεί διεπιστημονική προσέγγιση από πνευμονολόγο, νευρολόγο, αιματολόγο και καρδιολόγο που θα συνεργαστούν προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις επιμέρους εκφάνσεις του συνδρόμου. Σύμφωνα με τη Βρετανική Εταιρεία νοσημάτων θώρακος (British Thoracic Society) οι ασθενείς με σοβαρά συμπτώματα από το αναπνευστικό, χρειάζονται επανέλεγχο με ακτινογραφία ή αξονική θώρακος μετά από δώδεκα εβδομάδες, ενώ όσοι παρουσιάζουν εμμένοντα συμπτώματα, θα πρέπει να παραπέμπονται σε πνευμονολόγο και ειδικά κέντρα αναπνευστικής αποκατάστασης.
Μια πρόσφατη μελέτη από τις Ηνωμένες Πολιτείες έδειξε ότι το 35% των ασθενών αναφέρει επιμονή των συμπτωμάτων πέραν των τριών εβδομάδων. Σε μελέτες που έγιναν σε νοσηλευόμενους ασθενείς το ποσοστό επίμονων συμπτωμάτων μετά την έξοδο από το νοσοκομείο φαίνεται να είναι μεγαλύτερο και κυμαίνεται μεταξύ 50%-80%

Αναπνευστική αποκατάσταση στο σύνδρομο μετά-Covid-19
Οι περισσότεροι γνωρίζουν τη φυσικοθεραπεία ως μέσο παρέμβασης και αποκατάστασης μυοσκελετικών κυρίως προβλημάτων. Στην πραγματικότητα, η φυσικοθεραπεία μπορεί να παρέμβει εξίσου αποτελεσματικά και σε εσωτερικά όργανα, όπως οι πνεύμονες. Η αλήθεια είναι πως η αναπνευστική φυσικοθεραπεία αποτελεί έναν εξειδικευμένο κλάδο και καλό είναι να εφαρμόζεται μόνο από εξειδικευμένους φυσικοθεραπευτές.
Σκοπός της αναπνευστικής φυσικοθεραπείας είναι να επιτευχθεί η αρμονική συνεργασία των αναπνευστικών μυών, ο καλός αερισμός των πνευμόνων και η άριστη, κατά το δυνατόν, παροχέτευση των βρογχικών εκκρίσεων. Μέχρι σήμερα, η αναπνευστική φυσικοθεραπεία χρησιμοποιείται με μεγάλη επιτυχία, προκειμένου να βοηθήσει τους ασθενείς να αναρρώσουν πλήρως από χειρουργεία στον θώρακα, διαταραχές του νευρικού ελέγχου της αναπνοής κλπ.
Ο φυσικοθεραπευτής που καλείται να βοηθήσει έναν ασθενή να αναρρώσει από το σύνδρομο μετά-Covid19, πρέπει να ενημερώνεται λεπτομερώς από τον θεράποντα ιατρό για τα αναπνευστικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ασθενής.
Κατόπιν, βλέποντας ο ίδιος τον ασθενή, κάνει τη δική του αξιολόγηση σχετικά με τη γενικότερη κατάστασή του, αλλά και ειδικότερα τον τρόπο με τον οποίο εκείνος αναπνέει, τον βαθμό δύσπνοιας που παρουσιάζει, τον πιθανό βήχα, τις εκκρίσεις κλπ. Επιπλέον, καλείται να αξιολογήσει και να βοηθήσει σε περίπτωση που χρειάζεται βελτίωση της ψυχικής διάθεσης του ασθενούς. Στη συνέχεια, εκπονεί και εφαρμόζει ένα πρόγραμμα αναπνευστικής φυσικοθεραπείας, προσαρμοσμένο στον συγκεκριμένο ασθενή.
Συγκεκριμένα, η αναπνευστική φυσικοθεραπεία εστιάζει στην παροχέτευση, δηλαδή στον καθαρισμό των βρόγχων από τις εκκρίσεις, και στην αναπνευστική γυμναστική. Ο ασθενής εκπαιδεύεται στον συγχρονισμό των αναπνευστικών κινήσεων, ενώ παράλληλα γίνεται εκγύμναση των αναπνευστικών μυών, τους οποίους μαθαίνει να ασκεί και μόνος του.

Μυϊκή αποκατάσταση των ασθενών που αναρρώνουν από Covid-19
Οι ασθενείς με το σύνδρομο μετά-Covid-19 παρουσιάζουν ένα ευρύ φάσμα επιπλοκών, όπως περιορισμένη λειτουργική και φυσική ικανότητα, μυϊκή ατροφία και αδυναμία, γι’ αυτό και κρίνεται ουσιαστική η αποκατάστασή τους. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως η παραμονή των ασθενών έστω και λίγες μέρες στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας(ΜΕΘ) μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των επιπτώσεων στο μυοσκελετικό σύστημα.
Ωστόσο, όλοι οι ασθενείς έχουν ανάγκη από ένα εξατομικευμένο και εντατικό πρόγραμμα αποκατάστασης ακόμη και μετά την έξοδό τους από το νοσοκομείο, καθώς υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί στην κινητικότητα και στη λειτουργικότητά τους. Επιπρόσθετα, υπάρχουν επιπλοκές, όπως η κατάθλιψη και το άγχος, που καθιστούν αρκετά δυσχερή την εφαρμογή της άσκησης. Για να βελτιωθεί η δύναμη, η αντοχή και η φυσική κατάσταση, έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορες μορφές άσκησης, όπως ο ηλεκτρομυϊκός ερεθισμός των κάτω άκρων, το κυκλοεργόμετρο, καθώς και πρόγραμμα ασκήσεων στο σπίτι.
Η πλήρης αποκατάσταση του ασθενούς αποτελεί μια δυναμική διαδικασία, η οποία συνεχίζεται μετά την έξοδο από το νοσοκομείο, στο σπίτι του, και ολοκληρώνεται με την επίτευξη της λειτουργικής ανεξαρτησίας του και την επάνοδο στην καθημερινότητά του.

Στη physionow διαθέτουμε μεγάλη εμπειρία στην επιτυχημένη αντιμετώπιση του συνδρόμου μετά-Covid-19. Σε συνεργασία με τους θεράποντες ιατρούς σας προτείνουμε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα θεραπειών και τις απαραίτητες συμβουλές για να εξυπηρετείστε και να μετακινείστε ευκολότερα στο σπίτι σας αλλά και έξω από αυτό. Έχουμε διαπιστώσει πως με την κατάλληλη φροντίδα, τα συμπτώματα του συνδρόμου μπορούν να μειωθούν αισθητά και ο ασθενής να ζει μια αρκετά καλή και φυσιολογική ζωή.

Σαμαράς Μιχάλης
Φυσικοθεραπευτής

Κλείστε ραντεβού ή εκδηλώστε ενδιαφέρον για επικοινωνία